* اشاره : از ويژگيهاى سيد ، انشاء عبارات و جملات گوناگون به تازى و درى ، و نظم و نثر ، در اوقات فراغت بوده است كه از جملهء آنها مىتوان به كلمات قصار ( كوتاه ) اما حكيمانه و پربارى اشاره كرد كه به همت شاگرد و دستيار برجستهء ايشان ، آيت اللّه شيخ محمد حسين آل كاشف الغطاء ( اديب و فقيه و مصلح معروف ) گردآورى و تحت عنوان « الكلم الجامعة و الحكم النّافعة » چاپ شده است . « 1 » اين كلمات حكيمانه ، آينه‌وار ، دريافتها ، تجارب ، احساسات و فتوحات علمى و معنوى سيد را ( به نحو بنيادين ) در مسائل گوناگون ( فكرى ، اخلاقى ، اجتماعى و سياسى ) نشان مىدهد . ناگفته پيدا است كه اين كلمات زرّين ، حاصل تأمل سيد در قرآن كريم و رهنمودهاى معصومين ( سلام اللّه عليهم اجمعين ) است و گواه اين امر ، از جمله ، شباهت نزديكى است كه ميان آنها - از حيث « صورت » و « مضمون » - با آن دو منبع حكمت و معرفت الهى وجود دارد . مىدانيم كه ، هركس ، نوعا آن‌گونه « عمل مىكند » كه « مىانديشد » : بگو چه در سر دارى ، تا بگويم چه خواهى كرد . به ديگر تعبير : چونان « ريشهء » يك درخت ، كه شاخ و برگ و بر آن را مىسازد و به عرصهء ظهور مىآورد ، نوع « نگاه و نگرش » انسان به مسائل گوناگون نيز در شكل‌گيرى و سمت دهى حركات و سكنات وى تأثير شايان دارد . ازاين‌رو ، براى آشنايى با « روش و منش » هركس ، بايد پيش از هرچيز ، نقبى به افكار و ديدگاههاى وى زد و از آنجا به تحليل منطقى رفتار و كردار وى دست يافت ؛ و سيد نيز از اين قانون ، مستثنا نيست . تأمل در « كلمات قصار » سيد ، كه بايد گفت از ژرفاى جان وى برخاسته ، مىتواند شروع خوبى براى آشنايى دقيق و عميق با منش و خصلتهاى او در زندگى باشد ، كه برترين آنها ، بندگى خالصانهء حضرت حق است . بخش حاضر ، به بررسى خصلتهاى والاى سيد اختصاص دارد و در تشريح هريك از اين خصال ، نخست به انعكاس ديدگاههاى مضبوط و مكتوب وى ( با استمداد از همان « كلمات قصار » ) در بارهء خصلت مزبور مىپردازيم و سپس بازتاب آن را در آينهء رفتار و كردار وى باز مىجوييم .

--> ( 1 ) . آقاى كامل سلمان جبورى ، كلمات قصار ياد شده را در صفحات 747 - 774 كتاب خود : السيد محمد كاظم اليزدى ، آورده است .